Leczenie raka płuc może obejmować badania obrazowe, biopsje, badania biomarkerów, zabiegi chirurgiczne, radioterapię oraz leczenie farmakologiczne. Poszczególne etapy tego leczenia mogą być realizowane przez różne zespoły. Wizyty mogą odbywać się w kilku szpitalach lub klinikach.
Angeliki Souri, wiceprezes ds. raka płuc w ramach WCC 2026
Ludzie mogą pozostawać w niepewności, próbując zrozumieć, co będzie dalej, kto ma ich wyniki i z kim powinni się skontaktować, gdy będą potrzebować pomocy.
Program pomocy pacjentom zapewnia praktyczne wsparcie na każdym etapie tego procesu.
Podczas Światowego Kongresu Onkologicznego 2026 w Hongkongu Angeliki Souri, wiceprezeska organizacji Lung Cancer Europe, przedstawi wyniki prac sieci Lung Cancer Policy Network dotyczące wsparcia pacjentów w leczeniu raka płuc.
„Wsparcie pacjentów może odegrać ważną rolę w zapewnieniu lepszej koordynacji i większej sprawiedliwości w opiece nad chorymi na raka płuc”.
Angeliki Souri, wiceprezes organizacji Lung Cancer Europe
Czym zajmuje się koordynator ds. pacjentów z rakiem płuc?
Koordynator opieki pomaga pacjentowi w poruszaniu się po systemie opieki zdrowotnej. Koordynator może pełnić rolę jasnego punktu kontaktowego między wizytami, badaniami i różnymi zespołami klinicznymi.
Dokładny zakres obowiązków różni się w zależności od kraju i systemu opieki zdrowotnej. Osobą pełniącą rolę „nawigatora” może być pielęgniarka, inny pracownik służby zdrowia lub przeszkolony pracownik niebędący pracownikiem medycznym.
Zgodnie z raportem organizacji Lung Cancer Policy Network dotyczącym pomocy pacjentom, osoba zapewniająca wsparcie może pomóc w następujących kwestiach:
umawianie wizyt i skierowań
testy śledzenia i ich wyniki
wyjaśnienie kolejnych etapów ścieżki opieki
łączenie różnych zespołów medycznych
udzielanie informacji na temat możliwości leczenia i badań klinicznych
pomaganie ludziom w znalezieniu wsparcia emocjonalnego, finansowego lub praktycznego
przezwyciężanie przeszkód, takich jak transport, bariera językowa czy dostęp do technologii cyfrowych
wspieranie dalszej opieki i łagodzenie objawów
kierowanie osób do lokalnych i społecznych placówek pomocy
Koordynator nie podejmuje decyzji dotyczących leczenia. Za diagnozę i leczenie nadal odpowiada zespół kliniczny. Koordynator ułatwia przepływ informacji i opieki między pacjentem, jego rodziną a zaangażowanymi placówkami.
Czy koordynator opieki nad pacjentem to to samo, co pielęgniarka specjalizująca się w leczeniu raka płuc?
Nie zawsze.
Niektórzy koordynatorzy opieki nad pacjentami to pielęgniarki specjalizujące się w leczeniu raka płuc. Ich wykształcenie kliniczne pozwala im zapewniać wsparcie pielęgniarskie, a także pomagać w koordynowaniu opieki.
Inni koordynatorzy pełnią funkcje o charakterze nieklinicznym. Mogą zajmować się umawianiem wizyt, komunikacją, transportem, wsparciem językowym lub dostępem do lokalnych usług.
Systemy opieki zdrowotnej mogą opierać się na różnych modelach. Każdy model powinien określać rolę koordynatora oraz sposób jego współpracy z zespołem klinicznym. Koordynator powinien wzmacniać istniejące usługi, a nie zastępować pielęgniarki specjalistyczne ani innych pracowników służby zdrowia.
W jaki sposób wsparcie pacjentów może poprawić opiekę nad chorymi na raka płuc?
Sieć ds. Polityki w zakresie Raka Płuc przeanalizowała opublikowane badania naukowe, inne raporty oraz przykłady istniejących programów. Przeprowadziła również wywiady z 14 ekspertami, w tym lekarzami klinicznymi, doradcami, naukowcami, koordynatorami programów, działaczami społecznymi oraz osobami dotkniętymi chorobą nowotworową.
Z analizy wynika, że program wsparcia pacjentów może:
poprawić koordynację między służbami
zmniejszyć luki w opiece
pomóc w pokonywaniu przeszkód praktycznych, społecznych i związanych z systemem opieki zdrowotnej
zapewnienie ciągłości opieki od momentu postawienia diagnozy, poprzez leczenie, aż po obserwację po zakończeniu leczenia
pomóc ludziom zrozumieć dostępne opcje opieki i leczenia
łączyć ludzi z opieką wspierającą
skrócić opóźnienia między skierowaniem, postawieniem diagnozy a rozpoczęciem leczenia
Wyniki różnią się w zależności od programów i systemów opieki zdrowotnej. Nadal potrzebne są dalsze badania dotyczące konkretnie raka płuc. Programy powinny gromadzić dane, aby systemy opieki zdrowotnej mogły ocenić, czy wsparcie w zakresie nawigacji poprawia dostęp do opieki, skraca czas oczekiwania, podnosi jakość obsługi oraz poprawia wyniki leczenia.
Jednym z przykładów dotyczącychraka płuc jestbadanie opublikowane we wrześniu 2026 roku. W szpitalu w Turcji 84 osoby, u których niedawno zdiagnozowano niedrobnokomórkowego raka płuc, zostały przydzielone do grupy otrzymującej standardową opiekę lub do grupy uczestniczącej w 12-tygodniowym programie wsparcia pielęgniarskiego. Program obejmował regularne rozmowy telefoniczne oraz comiesięczne spotkania.
W porównaniu z osobami objętymi standardową opieką pacjenci z grupy objętej programem wsparciazgłaszali mniejsze objawy depresji i stresu, a także lepsze przystosowanie się do choroby i wyższą ogólną jakość życia. Odnotowano również mniejszą liczbę wizyt na oddziale ratunkowym. Było to niewielkie badanie przeprowadzone w jednym szpitalu, dlatego potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy inne programy wsparcia przyniosłyby takie same wyniki.
Dlaczego wsparcie pacjentów jest ważne w przypadku raka płuc?
Leczenie raka płuc często przebiega w szybkim tempie. Zanim uda się ustalić plan leczenia, pacjent może wymagać wykonania kilku badań. Wyniki tych badań mogą wymagać oceny przez radiologów, patologów, chirurgów, onkologów i innych specjalistów.
Opóźnienia lub brak odpowiedniej komunikacji na jednym etapie mogą wpłynąć na kolejny etap opieki.
Ludzie mogą również potrzebować pomocy w związku z objawami choroby, zdrowiem psychicznym, pracą, finansami, podróżami i obowiązkami rodzinnymi. Stygmatyzacja może utrudniać zwrócenie się o wsparcie.
Osoba koordynująca może pomóc w zidentyfikowaniu tych potrzeb i skierować pacjenta do odpowiedniej placówki. Wsparcie to może być kontynuowane po zakończeniu leczenia lub w sytuacji, gdy ktoś zmaga się z rakiem płuc jako chorobą przewlekłą.
W naszym artykule poświęconymramom równości w zakresie zdrowiapłuc analizujemy, w jaki sposób systemy opieki zdrowotnej mogą zidentyfikować luki w opiece nad chorymi na raka płuc – w tym w dostępie do usług wsparcia pacjentów – oraz ustalić, które grupy są pomijane.
W jakim stopniu korzysta się z usług koordynatorów opieki nad pacjentami w Europie?
Formalny system wsparcia pacjentów powstał po raz pierwszy w Stanach Zjednoczonych. Jego stosowanie w Europie ma krótszą historię i różni się w zależności od kraju.
Niektóre placówki zatrudniają pielęgniarki specjalistyczne jako osoby pomagające w orientacji. Inne utworzyły odrębne stanowiska dla koordynatorów opieki, pracowników środowiskowych lub przeszkolonego personelu nieklinicznego. Wiele osób nadal nie ma dostępu do wyznaczonej osoby pomagającej w orientacji.
Raport sieci Lung Cancer Policy Network zawiera przykłady z kilku systemów opieki zdrowotnej. W Anglii koordynatorzy opieki nad pacjentami wspierają komunikację z lokalnymi placówkami opieki zdrowotnej w ramach programu badań przesiewowych w kierunku raka płuc prowadzonego przez NHS.
Badania przesiewowe to tylko jeden z elementów całego procesu. Wsparcie w trakcie diagnozy, leczenia, obserwacji i opieki wspomagającej również może okazać się pomocne.
Czego potrzebuje skuteczny program wsparcia pacjentów z rakiem płuc?
Dodanie stanowiska „nawigatora” nie rozwiąże problemu fragmentacji ścieżki opieki. Systemy opieki zdrowotnej muszą odpowiednio zaplanować tę usługę i połączyć ją z istniejącą opieką.
Jasno określona rola
Osoby pełniące rolę koordynatorów muszą mieć jasno określone obowiązki. Pacjenci oraz członkowie zespołu medycznego powinni wiedzieć, czym zajmuje się koordynator i kiedy należy się z nim skontaktować.
Szkolenia i wsparcie
Nawigatorzy potrzebują szkoleń dostosowanych do pełnionej przez nich roli. Potrzebują również dostępu do aktualnych informacji na temat raka płuc, lokalnych usług oraz ścieżek kierowania pacjentów do specjalistów.
Nadzór kliniczny może być konieczny, gdy zakres obowiązków obejmuje zadania pielęgniarskie lub inne zadania związane z opieką zdrowotną.
Powiązania między usługami
Nawigator musi mieć nawiązane skuteczne kontakty ze szpitalami, placówkami diagnostycznymi, placówkami podstawowej opieki zdrowotnej, służbami społecznymi oraz organizacjami wsparcia.
Linki te pozwalają użytkownikowi przeglądarki śledzić odnośniki, udostępniać informacje oraz wykrywać opóźnienia.
Stabilne finansowanie
Projekty krótkoterminowe mogą pokazać, jakie korzyści niesie ze sobą program pomocy pacjentom. Nie są one jednak w stanie zapewnić stałego wsparcia bez stabilnego finansowania.
Systemy opieki zdrowotnej muszą również badać, w jaki sposób wsparcie pacjentów wpływa na dostęp do opieki, czas oczekiwania, wrażenia pacjentów, obciążenie pracą personelu oraz wyniki leczenia.
Usługa dostosowana do lokalnych potrzeb
Każdy system opieki zdrowotnej charakteryzuje się odmiennymi usługami, zasobami i przeszkodami. Programy wsparcia powinny odzwierciedlać lokalne potrzeby, a nie polegać na kopiowaniu jednego, sztywnego modelu.
Usługa powinna być również dostępna dla osób borykających się z barierami językowymi, finansowymi, geograficznymi lub cyfrowymi.
W jaki sposób program wsparcia pacjentów przyczynia się do szybszego leczenia raka płuc?
Wsparcie pacjentów nie jest w stanie wyeliminować wszystkich opóźnień w diagnozowaniu i leczeniu raka płuc. Systemy opieki zdrowotnej nadal potrzebują wystarczającej liczby personelu, możliwości diagnostycznych oraz usług terapeutycznych.
System nawigacji może pomóc pacjentom w poruszaniu się między tymi usługami oraz zmniejszyć ryzyko pominięcia skierowań, niejasnej komunikacji lub braku dalszej opieki.
Praca ta stanowi poparcie dla apelu organizacji Lung Cancer Europe o stworzenie zintegrowanych, szybkich ścieżek skierowań dla pacjentów z rakiem płuc. Szybkie ścieżki skierowań wymagają jasnej koordynacji na każdym etapie — od pierwszych objawów, poprzez diagnozę i leczenie, aż po dalsze wsparcie.
Co należy zmienić w całej Europie?
Osoby dotknięte rakiem płuc powinny wiedzieć, z kim mogą się skontaktować, co będzie dalej i gdzie mogą uzyskać wsparcie.
Europejskie systemy opieki zdrowotnej powinny zbadać, w jakich sytuacjach pacjenci borykają się z opóźnieniami, lukami w opiece lub wielokrotnymi przekazywaniem spraw między placówkami. Powinny rozważyć, czy formalna usługa pomocy pacjentom mogłaby rozwiązać te problemy.
Sieć ds. Polityki w zakresie Raka Płuc zaleca, aby kierownictwo systemu opieki zdrowotnej:
określić, w jakich obszarach nawigacja mogłaby usprawnić obecną opiekę nad chorymi na raka płuc
opracowywać formalne programy tam, gdzie ich jeszcze nie ma
wzmocnienie i ocena już realizowanych programów
jasno zdefiniować role i zasady zarządzania
zapewnić odpowiednie szkolenia i długoterminowe finansowanie
dostosować system nawigacji do potrzeb poszczególnych systemów opieki zdrowotnej i grup ludności
Wsparcie pacjentów nie powinno zależeć od miejsca zamieszkania danej osoby ani od tego, w którym szpitalu jest ona leczona. Powinno ono stanowić część skoordynowanego schematu postępowania w przypadku raka płuc, opartego na jasnych standardach i odpowiedniej ocenie.
Zapoznaj się z raportem dotyczącym pomocy pacjentom
Zapoznaj się z raportem organizacji Lung Cancer Policy Network:
Wsparcie pacjentów chorych na raka płuc: kluczowy element opieki