Nie ma czasu do stracenia: zintegrowane ścieżki szybkiego kierowania pacjentów z rakiem płuc
W całej Europie zbyt wiele osób czeka zbyt długo na przejście od podejrzenia raka płuc do postawienia diagnozy i rozpoczęcia leczenia.
Opóźnienia mogą wystąpić na każdym etapie — od pierwszej konsultacji i skierowania do specjalisty, przez badania diagnostyczne, aż po rozpoczęcie leczenia. Nowe stanowisko organizacji Lung Cancer Europe, „Nie ma czasu do stracenia: zintegrowane ścieżki szybkiego kierowania pacjentów z rakiem płuc”, wzywa wszystkie państwa członkowskie UE do wprowadzenia skoordynowanej ścieżki szybkiego skierowania, łączącej opiekę pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia.
Skala problemu
Dane z całej Europy wskazują na znaczne różnice w tempie, w jakim pacjenci przechodzą przez poszczególne etapy leczenia raka płuc.
W Hiszpanii pacjenci czekali średnio 69 dni od pojawienia się pierwszych objawów do rozpoczęcia leczenia raka płuc. W Holandii tylko 66% pacjentów otrzymało ostateczną diagnozę w ciągu pięciu tygodni. W Bułgarii czas oczekiwania od postawienia diagnozy do rozpoczęcia leczenia różnił się znacznie w zależności od rodzaju terapii i lokalizacji, natomiast w Wielkiej Brytanii średni czas oczekiwania na operację wynosił od 83 do 97 dni.
Własne badania organizacji Lung Cancer Europe wykazały podobne problemy. W naszej ankiecie z 2022 roku ponad jedna czwarta respondentów czekała ponad miesiąc od pierwszej wizyty lekarskiej do spotkania ze specjalistą pulmonologiem, a 43,2% nie rozpoczęło leczenia w ciągu miesiąca od postawienia diagnozy.
Opóźnienia te mogą skutkować postępem choroby, mniejszym wyborem metod leczenia oraz gorszymi wynikami terapii.
Szybsze ścieżki mogą się sprawdzić
Istnieją również dowody na to, że zmiana sposobu, w jaki ludzie poruszają się po systemie, może ograniczyć opóźnienia.
Metody szybkiego kierowania pacjentów przyniosły już efekty w kilku krajach europejskich:
W Irlandii czas oczekiwania na pierwszą wizytę skrócił się z 43,5 dnia do 21 dni.
W Norwegii odsetek osób, u których zdiagnozowano przerzutowego raka płuc, spadł z 52% do 45%.
W Danii czas między pierwszym skierowaniem a rozpoczęciem leczenia skrócił się z 56 do 42 dni.
W Manchesterze w Wielkiej Brytanii program RAPID znacznie zwiększył odsetek osób z podejrzeniem raka płuc, które przeszły pierwsze badanie tomografii komputerowej w ciągu trzech dni, siedmiu dni i dwóch tygodni.
Czym jest zintegrowana ścieżka szybkiego skierowania?
Zintegrowana ścieżka szybkiego kierowania pacjentów ma na celu ułatwienie osobom, u których podejrzewa się raka płuc, jak najszybsze i jak najskuteczniejsze przejście przez proces oceny, diagnozy i leczenia.
Może to obejmować priorytetowe skierowania z placówek podstawowej opieki zdrowotnej, wyspecjalizowane kliniki specjalistyczne, szybki dostęp do badań obrazowych i diagnostycznych, jasno określone cele dotyczące czasu oczekiwania, koordynację działań między różnymi ogniwami systemu opieki zdrowotnej oraz systemy elektroniczne umożliwiające śledzenie postępów w ramach ścieżki opieki.
Postulaty organizacji Lung Cancer Europe
W oświadczeniu, przygotowanym pod kierownictwem Michaeli Regan, kierowniczki ds. polityki unijnej i współpracy z instytucjami w organizacji Lung Cancer Europe, przedstawiono pięć zaleceń:
1. Zaangażuj lekarzy pierwszego kontaktu od samego początku
Lekarze pierwszego kontaktu powinni brać udział w opracowywaniu i wdrażaniu ścieżek pilnego kierowania pacjentów do specjalistów, dysponując szkoleniami, narzędziami i zasobami niezbędnymi do szybkiego rozpoznawania i kierowania osób z podejrzeniem raka płuc.
2. Utworzenie specjalistycznych przychodni z przyspieszoną obsługą
Systemy opieki zdrowotnej powinny zapewniać dedykowane ścieżki skierowań, umożliwiające szybki dostęp do specjalistów z różnych dziedzin, badań obrazowych, bronchoskopii, badań patologicznych, badań molekularnych oraz leczenia.
3. Wprowadzenie badań przesiewowych w kierunku raka płuc w całej Europie
Wszystkie państwa członkowskie UE powinny zapewnić równy dostęp do badań przesiewowych metodą tomografii komputerowej niskodawkowej dla kwalifikujących się grup ludności z grupy wysokiego ryzyka.
4. Włączenie wyników zgłaszanych przez pacjentów do całego procesu opieki
Informacje dotyczące objawów, jakości życia, stanu funkcjonalnego oraz potrzeb w zakresie wsparcia powinny być rutynowo gromadzone i wykorzystywane w ramach opieki.
5. Udoskonalenie infrastruktury danych i monitorowania jakości
Kraje powinny monitorować i publicznie podawać informacje na temat czasu oczekiwania, identyfikować wąskie gardła oraz wykorzystywać dane dotyczące ścieżek opieki do planowania zasobów kadrowych i możliwości diagnostycznych.
Systemy opieki zdrowotnej w poszczególnych krajach Europy różnią się między sobą, dlatego szybkie ścieżki skierowań nie będą wyglądały identycznie we wszystkich krajach. Zasada jest jednak ta sama: osoby, u których podejrzewa się raka płuc, nie powinny narażone na możliwe do uniknięcia opóźnienia wynikające z braku odpowiedniej koordynacji między różnymi elementami systemu opieki zdrowotnej.