Minął rok od przyjęcia rezolucji WHO w sprawie zdrowia płuc. Praca dopiero się zaczyna.

Rak płuc jest główną przyczyną zgonów z powodu nowotworów na całym świecie. Do maja 2025 roku choroba ta nigdy nie została wyraźnie wymieniona w rezolucji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

W tym tygodniu 193 rządy zebrały się w Genewie na 79. sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia. W czwartek podczas oficjalnego wydarzenia towarzyszącego w siedzibie WHO upłynie rok od momentu, gdy sytuacja uległa zmianie.

Wezwano w nim do wczesnego wykrywania, zintegrowanej opieki, przeciwdziałania stygmatyzacji, skoordynowanych działań w odniesieniu do wspólnych czynników ryzyka oraz podejścia uwzględniającego całą osobę w zakresie zdrowia płuc. Organizacja Lung Cancer Europe opowiedziała się za tym, publikując oświadczenie, w którym wezwała rządy do traktowania raka płuc jako priorytet zdrowia publicznego, jakim faktycznie jest.

Nasza kierowniczka ds. polityki i współpracy, Michaela Regan, bierze udział w okrągłym stole UICC poświęconym współpracy w zakresie raka płuc, na którym spotykają się decydenci i eksperci, by omówić kwestię ujednolicenia polityki na skalę globalną oraz praktyczne aspekty jej wdrażania. Nasza dyrektor operacyjna, Melanie De Coster, oraz kierowniczka projektu, Rebekka Aarsand, wezmą udział w oficjalnym wydarzeniu towarzyszącym 79. sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia (WHA79) poświęconym zintegrowanej opiece zdrowotnej w zakresie płuc – podczas którego ministrowie zdrowia, naukowcy i działacze spotkają się, by omówić praktyczne implikacje tej rezolucji.

„Uważam to za naprawdę zadziwiające”

Podczas inauguracyjnej konferencji organizacji Lung Cancer Europe, która odbyła się w zeszłym miesiącu w Wiedniu, nasza prezes Debra Montague powiedziała:

„Badania przesiewowe w kierunku raka płuc, o których wiemy, że ratują życie, które mają solidne podstawy naukowe i z których od dziesięcioleci korzystają pacjenci cierpiący na inne rodzaje nowotworów, wciąż nie są wdrażane w całej Europie w takim zakresie, w jakim powinny. Uważam to za naprawdę zadziwiające”.

W rezolucji podkreślono znaczenie wczesnego wykrywania. Dowody przemawiające za przesiewowymi badaniami tomografii komputerowej o niskiej dawce promieniowania, opartymi na ocenie ryzyka, są dobrze ugruntowane. W tym miesiącu w czasopiśmie „Nature Medicine” opublikowano pięcioletnie dane z angielskiego krajowego programu przesiewowego, które pokazują, jakie korzyści przynosi wczesne wykrywanie na szeroką skalę. W całej Europie mniej niż jeden na osiem krajowych planów walki z rakiem obejmuje badania przesiewowe w kierunku raka płuc lub wczesne wykrywanie tej choroby. Rozbieżność między tym, co jest możliwe, a tym, co się faktycznie dzieje, nie jest problemem naukowym. Jest to problem polityczny.

Zakres zjawiska, na które reagowała ta rezolucja

W rezolucji zawarto również zobowiązania dotyczące zintegrowanej opieki, stygmatyzacji oraz wszystkich aspektów życia osób zmagających się z rakiem płuc.

Nasze 10. i 11. raporty roczne, stanowiące łącznie największe badanie, jakie kiedykolwiek przeprowadzono na temat zdrowia psychicznego i dobrostanu osób cierpiących na raka płuc w Europie, objęły 2 204 osób z 31 krajów. Dane te pokazują, na jakie potrzeby odpowiadały te zobowiązania.

Prawie co trzecia osoba nie otrzymała żadnego wsparcia w zakresie zdrowia psychicznego na żadnym etapie leczenia. Prawie co piąta osoba musiała sama je znaleźć. Tylko 24% uznało, że wsparcie emocjonalne ze strony zespołu medycznego było w pełni wystarczające.

89% osób doświadczyło trudności emocjonalnych po postawieniu diagnozy. Miało to znaczący wpływ na ich życie społeczne, rodzinne i sytuację finansową. Osoby te opisywały uczucie porzucenia, izolacji i braku wsparcia.

Właśnie tym powinna zajmować się zintegrowana opieka nad całym człowiekiem. W rezolucji to wyraźnie zaznaczono. Dane pokazują, jak daleko większość systemów ma jeszcze do zapewnienia takiej opieki.

Obecna sytuacja

Rządy uwzględniły tę rezolucję w swoich planach krajowych. Niewiele z nich jednak przeznaczyło na nią środki lub stworzyło systemy, do których ona wzywa. Dyskusje nad budżetem UE stanowią wyzwanie dla dotychczasowych zobowiązań. Europejski plan walki z rakiem, finansowanie badań przesiewowych na dużą skalę, dynamika wywołana przez tę rezolucję – nic z tego nie jest zagwarantowane.

W listopadzie 2025 roku organizacja Lung Cancer Europe była współorganizatorem wydarzenia „Call to Action” w Parlamencie Europejskim, które zgromadziło decydentów UE, lekarzy klinicznych oraz przedstawicieli pacjentów. Od tego czasu apel ten został poparty przez organizacje Cancer Patients Europe, Lung Cancer Policy Network, European Health Management Association oraz firmę MSD. Staliśmy się pełnoprawnymi członkami EFPIA Patient Think Tank oraz UICC. Angażujemy się w te rozmowy, ponieważ mają one bezpośredni wpływ na osoby chore na raka płuc w całej Europie.

Czego oczekujemy od drugiego roku

Badania przesiewowe w kierunku raka płuc w ramach finansowanych programów krajowych, w których centralną rolę odgrywa równość dostępu. Nie chodzi o ambicje zawarte w planach zwalczania nowotworów. Programy, obejmujące kryteria kwalifikacyjne, ścieżki skierowań oraz odpowiednie zasoby kadrowe, które docierają do osób najbardziej narażonych na ryzyko.

Zdrowie psychiczne i wsparcie psychospołeczne traktowane są jako kluczowy element opieki nad chorymi na raka płuc. Nasze dane wskazują na skalę niezaspokojonych potrzeb. W rezolucji jako barierę wskazano stygmatyzację. Samo to jednak nie wystarczy.

Finansowanie na miarę tych ambicji. Istnieje odpowiednia rezolucja. Istnieją dowody. Rządy muszą teraz podjąć działania w obu tych kwestiach.

Lung Cancer Europe to ogólnoeuropejski sojusz organizacji pacjentów reprezentujący osoby chore na raka płuc oraz osoby dotknięte tą chorobą w ponad 27 krajach.

Aktualizacja redakcji: 20 maja 2026 r.

Organizacja Lung Cancer Europe wzięła udział w oficjalnym wydarzeniu towarzyszącym 79. sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia (WHA79), poświęconym zintegrowanej opiece nad zdrowiem płuc, które odbyło się w siedzibie WHO w Genewie. Wśród prelegentów znalazła się Rasika Bombatkar, doradczyni techniczna WHO i działaczka na rzecz walki z rakiem płuc, u której w wieku 26 lat zdiagnozowano raka płuc. Opowiedziała o tym, co oznacza życie z rakiem płuc – i podkreśliła, że nie jest to jedynie uzupełnienie wiedzy eksperckiej w zakresie polityki zdrowotnej. To właśnie ta wiedza.

Sesji przewodniczyli wspólnie minister zdrowia Malezji oraz sekretarz ds. zdrowia Filipin, a swój wkład wnieśli w niej ministrowie zdrowia, naukowcy oraz przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego z całego świata. Przekaz był spójny: rezolucja istnieje, dynamika polityczna rośnie, ale jej wdrożenie pozostaje najtrudniejszym zadaniem.

Organizacja Lung Cancer Europe będzie nadal egzekwować wypełnienie tego zobowiązania w imieniu osób cierpiących na raka płuc w całej Europie.