Organizacja „Lung Cancer Europe” z zadowoleniem przyjmuje raport Europejskiej Organizacji ds. Raka i popiera zawarte w nim wezwanie do zacieśnienia współpracy na szczeblu europejskim, aby postępy w badaniach nad rakiem przekładały się na poprawę jakości opieki.
W badaniach nad rakiem płuc odnotowano znaczny postęp, jednak dostęp do badań przesiewowych, testów molekularnych, badań klinicznych i nowych metod leczenia nadal nie jest równy w całej Europie. Zbyt często to, gdzie dana osoba mieszka, decyduje o tym, jaka opieka jest dla niej dostępna.
Zwalczanie tych nierówności oraz zapewnienie, by postępy w badaniach przynosiły korzyści wszystkim osobom dotkniętym rakiem płuc, stanowią centralny element działalności organizacji Lung Cancer Europe.
W opublikowanym 8 października nowym raporcie Europejskiej Organizacji ds. Raka (ECO) wzywa się do przyspieszenia badań klinicznych, zapewnienia lepszego dostępu do nowych metod leczenia i technologii oraz ściślejszej koordynacji działań w całej Europie.
W publikacji „Wykorzystać szansę: Europa jako światowy lider w dziedzinie badań nad rakiem i opieki onkologicznej ” przeanalizowano, w jaki sposób Europa może lepiej wykorzystać swój potencjał badawczy, jednocześnie poprawiając jakość opieki onkologicznej we wszystkich krajach.
W 44-stronicowym raporcie zwrócono uwagę na kilka wyzwań, które mają szczególne znaczenie w kontekście raka płuc, w tym opóźnienia we wdrażaniu programów badań przesiewowych, nierówny dostęp do badań molekularnych oraz długi czas oczekiwania na nowe leki.
Badania przesiewowe w kierunku raka płuc: solidne dowody, powolny postęp
Europa odegrała wiodącą rolę w wykazaniu korzyści płynących z badań przesiewowych w kierunku raka płuc.
W raporcie zwrócono uwagę na najważniejsze europejskie badania, w tym NELSON, MILD i LUSI, które pomogły zgromadzić dowody przemawiające za stosowaniem badań przesiewowych z wykorzystaniem tomografii komputerowej o niskiej dawce promieniowania.
W badaniu NELSON, przeprowadzonym w Holandii i Belgii, stwierdzono około 24-procentowy spadek liczby zgonów z powodu raka płuc wśród mężczyzn, którym zaproponowano badania przesiewowe, w porównaniu z mężczyznami, którym takich badań nie zaproponowano.
W 2022 r. Rada Unii Europejskiej zaleciła państwom członkowskim rozważenie stopniowego wprowadzania badań przesiewowych w kierunku raka płuc wśród osób z grupy wysokiego ryzyka.
W nowym raporcie ostrzega się jednak, że mimo dowodów przemawiających za korzyściami płynącymi z wczesnego wykrywania, zorganizowane badania przesiewowe są nadal ograniczone w znacznej części Europy.
W artykule zwrócono również uwagę na SOLACE – europejski projekt, w ramach którego współpracują organizacje z 15 krajów, aby pomóc w przekształceniu badań nad badaniami przesiewowymi w kierunku raka płuc w praktyczne programy.
Nierówny dostęp do badań molekularnych i leczenia
Badania molekularne pozwalają wykryć zmiany w komórkach nowotworowych, co pomaga lekarzom w wyborze najbardziej odpowiedniego sposobu leczenia, w tym terapii celowanych w przypadku niektórych rodzajów raka płuc.
Jednak dostęp do kompleksowych badań genomowych i wiedzy specjalistycznej znacznie się różni w poszczególnych krajach europejskich.
W sprawozdaniu wskazano również na znaczne opóźnienia w dostępie do nowo dopuszczonych leków przeciwnowotworowych.
Zgodnie z danymi przytoczonymi w raporcie średni czas od wydania zezwolenia przez Europejską Agencję Leków do wprowadzenia leków onkologicznych do obrotu w całej UE wynosił 655 dni, czyli prawie 22 miesiące.
Dane te dotyczą ogólnie leków przeciwnowotworowych, a nie wyłącznie terapii raka płuc, jednak podkreślają one szersze wyzwanie, jakim jest zapewnienie, by nowe metody leczenia szybko trafiały do pacjentów.
Ułatwianie prowadzenia badań klinicznych
Badania kliniczne mają zasadnicze znaczenie dla opracowywania i oceny nowych metod leczenia nowotworów. Mogą one również zapewnić pacjentom dostęp do terapii znajdujących się w fazie badań.
W sprawozdaniu wzywa się do ograniczenia zbędnych opóźnień administracyjnych, lepszej koordynacji między ośrodkami badawczymi oraz większego wsparcia dla badań klinicznych obejmujących wiele krajów europejskich.
Zaleca się również lepsze wykorzystanie danych dotyczących zdrowia w celu wsparcia badań i podejmowania decyzji dotyczących opieki onkologicznej, przy zachowaniu odpowiednich zabezpieczeń.
Co zaleca się w raporcie?
Europejska Organizacja ds. Raka wzywa decydentów UE do:
Utrzymanie i wzmocnienie europejskiego planu walki z rakiem oraz misji UE w zakresie walki z rakiem.
Opracowanie specjalnej europejskiej strategii w zakresie badań nad rakiem, jej rozwoju i wdrażania.
Ograniczyć zbędną biurokrację i opóźnienia w badaniach klinicznych.
Poprawić koordynację między europejskimi systemami badań naukowych i opieki zdrowotnej.
Śledź, jak szybko pojawiają się nowe metody leczenia i technologie oraz czy ludzie mają do nich dostęp.
Należy angażować organizacje pacjentów jako stałych partnerów w kształtowaniu europejskiej polityki w zakresie walki z rakiem.
Wnioski te mają na celu wsparcie szerszego programu Komisji Europejskiej w zakresie konkurencyjności, którego celem jest wzmocnienie europejskiej gospodarki, badań naukowych i innowacji.
Europejska Organizacja ds. Raka planuje opublikować w 2027 r. drugi raport, w którym przeanalizowane zostanie, w jaki sposób skuteczniejsza profilaktyka nowotworowa i opieka onkologiczna mogą również przyczynić się do poprawy ogólnego dobrobytu gospodarczego i społecznego w Europie.
Źródło: Europejska Organizacja ds. Raka, „Wykorzystać szansę: Europa jako światowy lider w dziedzinie badań nad rakiem i opieki onkologicznej”, 8 października 2026 r.