Rak płuc a innowacje w dziedzinie onkologii: dlaczego Europa musi chronić osiągnięte postępy

Nowa era w leczeniu raka płuc

Postępy w leczeniu raka płuc następują szybciej, niż wielu ludziom się wydaje.

W ciągu ostatniej dekady postępy w nauce i leczeniu zaczęły zmieniać możliwości osób, u których zdiagnozowano tę chorobę. Terapie celowane poprawiają wyniki leczenia u niektórych osób, u których nowotwory charakteryzują się określonymi mutacjami genetycznymi. Badania biomarkerów pomagają lekarzom zrozumieć, które metody leczenia mogą być najskuteczniejsze w przypadku konkretnej osoby. Immunoterapia zrewolucjonizowała opiekę nad wieloma osobami z zaawansowaną postacią choroby, a nowe metody, w tym koniugaty przeciwciał z lekami oraz terapeutyczne szczepionki przeciwnowotworowe, przechodzą obecnie etapy badań naukowych i klinicznych.

Dlaczego kwestia ta nadal wymaga pilnego rozwiązania

Rak płuc pozostaje jednym z największych wyzwań związanych z nowotworami w Europie i nadal jest główną przyczyną zgonów z powodu nowotworów na całym kontynencie, powodując setki tysięcy zgonów rocznie. U wielu osób choroba jest diagnozowana w zaawansowanym stadium, kiedy możliwości leczenia mogą być bardziej ograniczone, a wskaźniki przeżywalności niższe. Dla osób cierpiących na raka płuc i ich rodzin konsekwencje tej choroby mogą być druzgocące – zarówno pod względem fizycznym, emocjonalnym, jak i finansowym.

Są jednak też powody do nadziei. Coraz więcej osób żyje dłużej, niż jeszcze niedawno wydawało się to możliwe. Wcześniejsza diagnostyka, lepsze metody badań przesiewowych i bardziej spersonalizowane metody leczenia zaczynają zmieniać oczekiwania dotyczące opieki i przeżywalności. W niektórych krajach rak płuc jest coraz częściej traktowany jako choroba, z którą można się zmagać w dłuższej perspektywie, a nie jako natychmiastowy wyrok śmierci.

Jednak postęp w nauce nie oznacza automatycznie postępu dla wszystkich.

W całej Europie osoby dotknięte rakiem płuc wciąż borykają się z poważnymi nierównościami w dostępie do opieki. Dostęp do programów badań przesiewowych znacznie się różni w poszczególnych krajach. Niektóre osoby doświadczają opóźnień w postawieniu diagnozy lub wykonaniu badań biomarkerów, co może mieć wpływ na decyzje dotyczące leczenia. Dostęp do badań klinicznych jest nierównomierny, a nowsze leki mogą być szybko dostępne w jednym systemie opieki zdrowotnej, pozostając jednocześnie poza zasięgiem w innym.

Dla osób chorych na raka płuc różnice te nie są abstrakcyjnymi problemami natury politycznej. Mogą one decydować o tym, czy dana osoba otrzyma odpowiednie leczenie we właściwym czasie, czy będzie miała dostęp do innowacyjnych terapii, a ostatecznie – czy będzie miała większe szanse na przeżycie.

Europejska polityka w zakresie walki z rakiem nie może ograniczać się wyłącznie do finansowania badań, strategii inwestycyjnych czy planowania systemów opieki zdrowotnej. Musi ona skupiać się na tym, czy innowacje docierają do ludzi wystarczająco szybko, by znacząco wpłynąć na ich życie. Musi również zapewnić, by przełomowe odkrycia naukowe nie pozostawały w rękach niewielkiej liczby krajów lub wyspecjalizowanych ośrodków. Musimy utrzymać tempo działań w czasie, gdy systemy opieki zdrowotnej w całej Europie znajdują się pod rosnącą presją.

Pandemia COVID-19 ujawniła, jak bardzo usługi onkologiczne są podatne na zakłócenia. W wielu krajach wstrzymano programy badań przesiewowych, opóźniono diagnozy i przerwano ścieżki leczenia. Jednocześnie Europa stoi przed szerszymi wyzwaniami, takimi jak niedobory kadrowe, rosnące koszty opieki zdrowotnej oraz nasilająca się globalna konkurencja w dziedzinie innowacji medycznych.

Właśnie dlatego nowy dokument strategiczny pt. „Europa na rozdrożu: zapewnienie trwałej wiodącej roli w opiece onkologicznej i innowacjach” ma tak duże znaczenie w kontekście raka płuc.

Opracowany z inicjatywy i przy wsparciu finansowym firmy AstraZeneca oraz we współpracy z ekspertami w dziedzinie onkologii, działaczami i decydentami politycznymi z całej Europy, dokument ten analizuje, jakie dalsze działania powinna podjąć Europa, aby zabezpieczyć dotychczasowe osiągnięcia w opiece onkologicznej w miarę zbliżania się terminu zakończenia realizacji europejskiego planu „Beating Cancer” w 2027 roku.

W artykule stwierdzono, że Europa nie może pozwolić sobie na samozadowolenie. Chociaż w ramach europejskiego planu walki z rakiem osiągnięto znaczący postęp, nadal pozostaje wiele do zrobienia, aby innowacje przełożyły się na lepsze wyniki leczenia osób chorych na raka we wszystkich państwach członkowskich. Obejmuje to zacieśnienie współpracy badawczej, poprawę dostępu do diagnostyki i terapii, wspieranie badań klinicznych oraz zapewnienie, by systemy opieki zdrowotnej były przygotowane do świadczenia coraz bardziej spersonalizowanej opieki onkologicznej.

Dla społeczności osób dotkniętych rakiem płuc priorytety te mają szczególne znaczenie. Na przykład badania biomarkerów odgrywają obecnie kluczową rolę w podejmowaniu wielu decyzji dotyczących leczenia, jednak dostęp do nich i ich jakość mogą się znacznie różnić w poszczególnych krajach Europy. Bez terminowych i dokładnych badań pacjenci mogą stracić szansę na skorzystanie z terapii, które mogłyby im pomóc. Podobnie dostęp do opieki multidyscyplinarnej, wiedzy specjalistycznej i nowoczesnych ścieżek leczenia pozostaje nierównomierny.

Organizacje pacjentów również mają do odegrania kluczową rolę. Osoby dotknięte rakiem płuc wnoszą swoje osobiste doświadczenia, które mogą pomóc w kształtowaniu lepszych strategii politycznych i systemów opieki zdrowotnej. Muszą one odgrywać istotną rolę w dyskusjach dotyczących dostępu do opieki, jej jakości, priorytetów badawczych oraz barier, z którymi ludzie wciąż się borykają.

Dla organizacji Lung Cancer Europe przesłanie jest jasne: Europa musi nadal wyznaczać tempo w opiece onkologicznej, a innowacje powinny docierać do pacjentów szybciej i w sposób bardziej sprawiedliwy.