Dlaczego osoby chore na raka płuc są bardziej narażone na zakażenia szpitalne
Osoby chore na raka płuc są narażone na znacznie większe ryzyko wystąpienia infekcji podczas pobytu w szpitalu. W nowym, ważnym europejskim raporcie ostrzega się, że ryzyko to nie jest traktowane wystarczająco poważnie.
Zgodnie z raportem strategicznym „Treating the Whole Patient” („Kompleksowe leczenie pacjenta”), opublikowanym w kwietniu 2026 r. przez Europejską Organizację ds. Raka (ECO), osoby chore na raka są od dwóch do pięciu razy bardziej narażone na zakażenia szpitalne (HAI) niż inni pacjenci hospitalizowani. W przypadku osób poddawanych intensywnej chemioterapii lub cierpiących na nowotwory krwi ryzyko to jest jeszcze wyższe.
Raport opiera się na opiniach ekspertów, doświadczeniach pacjentów oraz badaniach klinicznych i wskazuje, że zakażenia szpitalne pozostają jednym z najczęściej pomijanych zagrożeń w opiece onkologicznej w całej Europie. Organizacja Lung Cancer Europe udostępnia wyniki swoich badań, ponieważ mają one bezpośrednie znaczenie dla osób, które reprezentujemy.
Dlaczego leczenie raka płuc zwiększa ryzyko infekcji
Leczenie raka płuc stanowi znaczne obciążenie dla układu odpornościowego. Chemioterapia, terapie celowane i sterydy osłabiają zdolność organizmu do zwalczania infekcji. Częste wizyty w szpitalu oraz stosowanie urządzeń medycznych, takich jak cewniki moczowe, dodatkowo zwiększają narażenie na szkodliwe bakterie.
To połączenie sprawia, że osoby poddawane leczeniu raka płuc są szczególnie narażone. A gdy dochodzi do zakażeń, mogą one mieć poważny przebieg.
Kiedy antybiotyki przestają działać
W raporcie ECO wyrażono szczególne zaniepokojenie kwestią oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) – narastającym problemem polegającym na tym, że bakterie stają się odporne na antybiotyki.
Z badań przytoczonych w raporcie, przeprowadzonych wśród 347 pacjentów chorych na raka z zakażeniami krwi, wynika, że co trzecie zakażenie było wywołane przez bakterie niewrażliwe na żadne dostępne antybiotyki. Śmiertelność wśród pacjentów z zakażeniami opornymi na leki wyniosła 27%, w porównaniu z 7% wśród pacjentów, u których zakażenia ustąpiły po leczeniu.
U pacjentów chorych na raka ryzyko wystąpienia sepsy jest prawie dziesięciokrotnie większe niż u osób zdrowych, głównie z powodu osłabienia odporności spowodowanego samą chorobą i stosowanym leczeniem. Wśród hospitalizowanych pacjentów chorych na raka sepsa jest przyczyną bardzo dużej części zgonów.
W raporcie ostrzega się, że jeśli problem oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) pozostanie bez rozwiązania, niektóre rutynowe metody leczenia nowotworów mogą stać się niewykonalne do 2030 r., ponieważ ryzyko infekcji przeważyłoby nad korzyściami płynącymi z terapii. Aż 50% zgonów z powodu nowotworów wiąże się już z infekcjami, jednak oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe rzadko jest odnotowywana w aktach zgonu, co maskuje rzeczywistą skalę problemu.
Szczególne ryzyko związane z cewnikami moczowymi
W raporcie ECO szczególną uwagę poświęcono zakażeniom dróg moczowych związanym z cewnikiem (CAUTI), które stanowią jeden z najczęstszych i możliwych do uniknięcia rodzajów zakażeń szpitalnych.
Zakażenia dróg moczowych stanowią około 19% wszystkich zakażeń szpitalnych w europejskich szpitalach opieki doraźnej. Każdego roku w UE odnotowuje się prawie 800 000 szpitalnych zakażeń dróg moczowych, a ponad 60% z nich jest związanych z cewnikami moczowymi.
Koszty finansowe i ludzkie są znaczne. Zakażenia związane z cewnikiem moczowym (CAUTI) kosztują systemy opieki zdrowotnej od 800 do 1 000 euro na każdy przypadek, co stanowi szacunkowe obciążenie w wysokości 477 mln euro rocznie w całej UE. Powodują one również wydłużenie pobytu w szpitalu, opóźniając przyjmowanie nowych pacjentów i zabiegi planowe.
Aż 47% przypadków założenia cewnika może być nieuzasadnionych. Wykazano, że ograniczenie niepotrzebnego stosowania cewników zmniejsza odsetek zakażeń i poprawia bezpieczeństwo pacjentów.
Kobiety są szczególnie narażone na to ryzyko. W raporcie zaznaczono, że u kobiet ryzyko wystąpienia zakażenia dróg moczowych związanego z cewnikiem (CAUTI) w przypadku stosowania cewników stałych jest dwukrotnie wyższe, i wezwano do szerszego stosowania alternatywnych rodzajów cewników oraz do lepszego gromadzenia danych z uwzględnieniem płci.
Nierówny obraz sytuacji w całej Europie
Prawdopodobieństwo wystąpienia zakażenia szpitalnego różni się znacznie w poszczególnych krajach Europy. Niektóre kraje dysponują skuteczniejszymi systemami monitorowania, lepszymi protokołami kontroli zakażeń oraz bardziej spójnymi programami edukacyjnymi dla pacjentów. Inne pozostają pod tym względem znacznie w tyle. Miejsce leczenia osoby chorej na raka płuc może mieć istotny wpływ na ryzyko wystąpienia u niej zakażenia, któremu można zapobiec.
Co należy zmienić
W raporcie ECO przedstawiono jasne zalecenia dla decydentów, systemów opieki zdrowotnej i lekarzy.
W kwestii zapobiegania zakażeniom:
Ograniczenie niepotrzebnego stosowania cewników dzięki zaktualizowanym protokołom klinicznym i narzędziom wspomagającym podejmowanie decyzji
Wzmocnienie kształcenia pielęgniarek oraz współpracy wielodyscyplinarnej w zakresie zapobiegania zakażeniom
Stworzenie specjalnej inicjatywy na szczeblu UE dotyczącej zakażeń związanych z cewnikami moczowymi (CAUTI), zintegrowanej z istniejącymi strategiami w zakresie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) oraz bezpieczeństwa pacjentów
Poprawa nadzoru w UE oraz jakości danych, w tym wyników z uwzględnieniem aspektów płci
W kwestii oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe:
Utrzymanie i wzmocnienie działań edukacyjnych dotyczących oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, skierowanych zarówno do lekarzy, jak i do społeczeństwa
Należy zreformować rynek opracowywania antybiotyków, w tym poprzez wprowadzenie „statusu AMR” podobnego do statusu leku sierocego, aby nadać priorytet opracowywaniu nowych antybiotyków
Należy zapewnić farmaceutom w pełni uznaną rolę w zarządzaniu środkami przeciwdrobnoustrojowymi
Należy stosować podejście „One Health”, które uwzględnia nadużywanie antybiotyków zarówno w rolnictwie, jak i w służbie zdrowia
Co to oznacza dla osób chorych na raka płuc
Jeśli obecnie przechodzisz leczenie raka płuc lub wspierasz kogoś, kto się leczy, warto mieć świadomość ryzyka wystąpienia infekcji. Nie chodzi o to, by wywoływać niepokój, ale o to, że świadomość tej kwestii może pomóc.
Oto kilka praktycznych wskazówek, które warto omówić ze swoim zespołem medycznym:
Przed planowanym pobytem w szpitalu lub zabiegiem warto zapytać o środki zapobiegania zakażeniom
Należy znać objawy zakażenia: gorączka, dreszcze, nietypowy ból lub zaczerwienienie w okolicy cewnika lub wkłucia, a także nagłe pogorszenie samopoczucia
Jeśli przepisano Ci antybiotyki, należy zażyć je zgodnie z zaleceniami aż do końca kuracji
Jeśli masz obawy dotyczące oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe lub ryzyka zakażenia, porozmawiaj o tym ze swoim onkologiem lub pielęgniarką specjalistyczną
Informacje o raporcie
Raport „Kompleksowe podejście do pacjenta: uwzględnienie często pomijanych aspektów opieki onkologicznej” został opublikowany przez Europejską Organizację ds. Raka w kwietniu 2026 roku. Obejmuje on trzy obszary opieki onkologicznej, które w raporcie uznano za niedostatecznie uwzględnione: żywienie medyczne, oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz zakażenia szpitalne. Raport opiera się na wynikach spotkania przy okrągłym stole „Community 365”, które odbyło się w maju 2025 roku i zgromadziło lekarzy, rzeczników pacjentów, farmaceutów, pielęgniarki oraz decydentów z całej Europy.