MIESIĄC ŚWIADOMOŚCI RAKA PŁUC 2026
Co godzinę w UE ponad 25 osób umiera na raka płuc. Jest to najczęstsza przyczyna zgonów z powodu nowotworów w Europie, a mimo to wciąż ściszamy głos, gdy wypowiadamy tę nazwę.
To ten rodzaj raka, o którym ludzie milczą w pracy. Ten, przy którym pierwsze pytanie – zanim ktokolwiek zapyta, jak się czujesz – brzmi: „Czy paliłeś?”.
Ta cisza przewija się przez kilka rozmów, które powinniśmy przeprowadzić. Tę publiczną, którą piętno wciąż udaremnia. Tę, którą toczymy sami ze sobą, zanim podniesiemy słuchawkę. Tę w gabinecie lekarza rodzinnego. I tę, którą rządy wciąż muszą przeprowadzić na temat badań przesiewowych.
Dlaczego wciąż tak trudno jest rozmawiać o raku płuc
Ludzie wciąż myślą, że rak płuc ma jakiś konkretny typ. A tak nie jest. Każdy, kto ma płuca, może na niego zachorować. Ale kiedy spodziewasz się, że ktoś cię osądzi, łatwiej jest po prostu nic nie mówić.
Wcześniejsze wykrywanie objawów raka płuc
Kolejna rozmowa to ta, którą prowadzimy sami ze sobą. Z naszych badań wynika, że prawie dwie trzecie ankietowanych osób zwlekało z zasięgnięciem porady lekarskiej po pojawieniu się objawów. Niektórzy nie byli pewni, czy warto kogoś niepokoić z powodu kaszlu. Ja byłem jedną z tych osób. W 2016 roku odkładałem wizytę u lekarza pierwszego kontaktu przez trzy miesiące, bo wydawało mi się, że nie mam na to czasu. Inni obawiali się, że zostaną osądzeni.
Po drugiej stronie biurka też nie jest łatwo. Lekarze pierwszego kontaktu przyjmują wielu pacjentów z kaszlem lub dusznością, a u większości z nich nie występuje rak płuc. Trudno jest ustalić, kto wymaga dalszych badań, zwłaszcza gdy czasu jest bardzo mało.
Badania przesiewowe w kierunku raka płuc w Europie
Wcześniejsze rozpoznawanie objawów to jeden z elementów rozwiązania. Kolejnym jest wykrywanie raka płuc przed pojawieniem się objawów poprzez badania przesiewowe.
W grudniu 2022 r. UE zaleciła państwom zbadanie, czy badania przesiewowe w kierunku raka płuc mogłyby okazać się skuteczne w przypadku osób z grupy podwyższonego ryzyka. Postępy od tego czasu były nierównomierne. Chorwacja dysponowała już programem krajowym, a Niemcy rozpoczęły oferowanie badań przesiewowych w kwietniu tego roku. Polska uruchomiła swój program krajowy w tym miesiącu, a inne kraje znajdują się na różnych etapach wdrażania. W większości krajów europejskich nadal nie ma żadnego programu badań przesiewowych.
W organizacji Lung Cancer Europe uważamy, że to musi się zmienić. Miejsce zamieszkania w Europie nie powinno decydować o tym, czy rak płuc zostanie wykryty we wczesnym stadium.
Miesiąc świadomości raka płuc: jak rozpocząć rozmowę
Świadomość to punkt wyjścia dla zmian. Nie może być punktem, w którym się one kończą.
W listopadzie tego roku rozpoczynamy więc rozmowy tam, gdzie są one najbardziej potrzebne.
W gabinecie lekarskim projekt „Get Checked! 2026” przygląda się obu stronom wizyty. Z jednej strony jest osoba, która zastanawia się, czy dany objaw warto zbadać, a z drugiej – pracownik służby zdrowia, który próbuje ustalić, co ten objaw może oznaczać. Zebraliśmy prawdziwe doświadczenia obu stron oraz wyniki naszych własnych badań, ponieważ każda ze stron powinna wysłuchać drugiej.
Publiczna inauguracja akcji „The Big Lung Cancer Conversation” odbędzie się przed budynkiem Parlamentu Europejskiego w Brukseli, gdzie staną dwa 8-metrowe płuca, obok których naprawdę trudno przejść obojętnie. Podoba mi się, że akcja zaczyna się właśnie tam. Osoby ustalające priorytety zdrowotne w Europie również powinny być zmuszone do przejścia obok nich. Następnie akcja wyruszy w trasę, aby ludzie w całej Europie mogli się zatrzymać i zadać pytania, których być może nigdzie indziej by nie zadali.
Nie chodzi tu o obwinianie. Ani osoby, która czekała, ani lekarza próbującego zinterpretować niejasne objawy. Chodzi o to, by ułatwić jak najwcześniejsze podjęcie tej rozmowy.
O co prosimy
Jeśli od dłuższego czasu nie możesz pozbyć się kaszlu albo coś się zmieniło i czujesz, że coś jest nie tak, zgłoś się do lekarza. Nie marnujesz w ten sposób czasu nikogo.
Do lekarzy pierwszego kontaktu i pielęgniarek, dla których najważniejszy jest człowiek: dziękuję. Kiedy ktoś zgłasza się po raz drugi, proszę, nadal go wysłuchajcie.
Do rządów w całej Europie: w zaleceniu zwrócono się do Państwa o rozważenie wprowadzenia badań przesiewowych. Prosimy Państwa, abyście poszli o krok dalej i zaczęli opracowywać programy skierowane do osób najbardziej narażonych na ryzyko.
A do naszych członków: dziękujemy za wszystko, co robicie w tym miesiącu. Dzielcie się kampanią „Get Checked!”, mówcie o raku płuc, gdzie tylko możecie, a jeśli chcielibyście, aby akcja „Lungs” zawitała do waszej społeczności, dajcie nam znać.
W sierpniu pisałem o latach, których nie liczymy. W tym miesiącu chodzi o rozmowy, których nie prowadzimy. Zacznijmy je teraz.
A jeśli tej zimy zobaczysz ogromną parę płuc, wpadnij i przywitaj się.
Debra Montague
, prezes organizacji Lung Cancer Europe